اندر خم یک کوچه

در پیام شب گذشته امام سید مجتبی خامنه‌ای فراز مهمی بود که ارتباط مستقیم با زنان خانه‌دار داشت. فرازی که ذیل توجّه فراراهبردی دادن به مسئله‌ی فرهنگ، تعلیم و تربیت بیان شده بود. به فرموده‌ی ایشان «تعبیر فراراهبردی به‌معنی آن است که تنظیم راهبردهای دیگر باید با ملاحظه این مسئله باشد.» این فراز که نیاز به تأمل جدی دارد اینگونه بیان شده : «توجّه به نقش بانوان خانه‌دار که ظریف‌ترین اجزاء نقش و نگار فرهنگ زیبا و مطلوب آینده را در حریم منازل به تک تک فرزندان این مرز و بوم می‌آموزند نیز واجد چنین اهمّیتی است.» توجه دادن به نقش خانه‌داری زن در بازتولید فرهنگ در حریم منازل نشان از نگاه تمدنی ایشان به مقوله‌ی فرهنگ و نقش زن دارد. کنار هم قرار دادن سه کلیدواژه‌ی «خانه‌داری»، «آموزش فرهنگ» و «حریم منزل» علاوه بر ارائه‌ی راهبردی ایجابی در تمدن‌سازی در حال مرزبندی با تمدن غربی و غیرزدایی در این مسیر است.

چراکه در نظام سرمایه‌داری که محوریت با سرمایه و کسب سود و منفعت است و اقتصاد زیربنا، زنان خانه‌دار دارای ارزشمندی و پایگاه اجتماعی نیستند و چه بسا تحقیر هم می‌شوند. زنی در چنین فرهنگی دارای ارزش است که شاغل باشد تا مالیات بدهد یا به صورت کارگر ارزان در خدمت نظام سرمایه‌داری قرار گیرد. از این رو در چنین نظامی است که با انواع تبلیغات ارزش‌گذاری به جای مادری و خانه‌داری بر اشتغال زن متمرکز می‌شود و زنان را گروه گروه به سمت بازار کار فرا می‌خواند.

اینجاست که حریم منزل کارکرد خود را از دست می‌دهد. حتی به علت غلبه‌ی اقتصاد بازار نقش زنان خانه‌دار در اقتصاد نیز مورد توجه قرار نمی‌گیرد. رژه‌گارودی فیلسوف و سیاستمدار فرانسوی می‌گوید: «وقتی اقتصاد بازار بر اقتصاد پایه برتری پیدا می‌کند اعتبار و موقعیت زن در تمام سطوح زندگی اجتماعی خدشه‌دار می‌شود.» اقتصاد بازار که به معنای کسب درآمد پولی است با اقتصاد پایه که به معنای گذران زندگی است تفاوت دارد. رژه‌گارودی در جای دیگری از کتابش می‌نویسد: «در نظام سرمایه‌داری نه تنها کار زنان در خانه جزء تولید ناخالص ملی به حساب نمی‌آید، حتی وقتی زنان از کار بی‌مزد خانه فارغ می‌شوند و مایل به انجام کار در خارج از خانه هستند در اکثر موارد کم‌درآمدترین و بی‌کیفیت‌ترین کارها به آنها واگذار می‌شود.»

در نظام سرمایه‌داری همه چیز حول مصرف بیشتر معنا و ارزش پیدا می‌کند در حالی که در گذشته بدون اینکه پول زیادی وارد خانه شود امورات زندگی با برنامه‌های اقتصادی مادران و زنان خانه‌دار به خوبی اداره می‌شد. نقش زنان در ترمیم و تولید داخل خانه بسیار پررنگ بود و از همین رهگذر فرهنگ قناعت و تولید، نسل به نسل منتقل می‌شد. مصرف کالاها و غذاهای بیرون خانه اینقدر زیاد نبود و دستپخت مادران ارزش و جایگاه ویژه‌ای داشت و غذاهای رستورانی، فست فودها و…رقیبی برای آن محسوب نمی‌شد. در نظام سرمایه‌داری که پول صحنه‌گردان زندگی است تمام ارزش‌های انسانی را تحت الشعاع قرار می‌دهد و اینجاست که پول و قدرت حرف اول را می‌زند نه خدمت. اسراف، تنوع‌طلبی و زندگی لاکچری معیار خوشبختی و ارزش‌گذاری می‌شود تا جایی‌که پای این تنوع‌طلبی به روابط انسان‌ها و زندگی زناشویی هم باز می‌شود و آمار طلاق سر به فلک می‌کشد و در بدترین وضعیت روابط خارج از چارچوب تبدیل به ارزش و سبک زندگی می‌شود. چراکه انسان‌ها در حریم خانه تربیت نشده‌اند و با فرهنگ کف خیابانی غرب رشد یافته‌اند؛ زیرا در فرهنگ غرب حوزه‌ی عمومی بر خصوصی اولویت دارد و اینجاست که اشتغال زن بر خانه‌داری می‌چربد.

اما در فرهنگ اسلامی ارزش‌های والای انسانی و دینی چون ایثار، قناعت، قدردانی، همیاری، محبت، صبر، سازگاری و….حرف اول را می‌زند و روابط انسانی بر همین اساس شکل می‌گیرد زیرا انسان‌‌ها در حریم خانه و با مدیریت زن خانه تربیت می‌شوند. امام شهید در رابطه با اهمیت نقش خانه‌داری زن فرموده بودند: « شما اگر بزرگترین متخصص پزشکی یا هر رشته‌ی دیگری بشوید، چنانچه زن خانه نباشید، این برای شما یک نقص است. کدبانوی خانه شما باید باشید؛ اصلاً محور این است. اگر بخواهیم تشبیه ناقصی بکنیم، باید به ملکه‌ی زنبور عسل تشبیه کنیم. کانون خانواده، جایی است که عواطف و احساسات باید در آن‌جا رشد و بالندگی پیدا کند؛ بچه‌ها محبت و نوازش ببینند؛ شوهر که مرد است و طبیعت مرد، طبیعت خامتری نسبت به زن است و در میدان خاصی، شکننده‌تر است و مرهم زخم او، فقط و فقط نوازش همسر است - حتّی نه نوازش مادر - باید نوازش ببیند.»

در زیارت اربعین مسیری ترسیم شده که حرکت در این مسیر در نهایت منجر به امام‌کشی و سپس مباح شمرده شدن حریم امام می‌شود. ترسیم این مسیر به فرازی می‌رسد تکان‌دهنده و بسیااار قابل تأمل «وَأَطَاعَ مِنْ عِبادِكَ أَهْلَ الشِّقاقِ وَالنِّفاقِ، وَحَمَلَةَ الْأَوْزارِ، الْمُسْتَوْجِبِينَ النَّارَ» می‌گوید از میان بندگان تو، عده‌ای از اهل شکاف‌افکنی و نفاق اطاعت کردند و افتادند دنبال راه منافقان تفرقه‌انداز کسانی‌که به واسطه‌ی بار گناهان سنگینشان سزاوار آتش جهنم بودند. 

به عبارتی وقتی بندگان خداوند با اهل نفاق، وفاق کنند در نهایت ریختن خون امام جامعه مباح و هتک حریمش جایز می‌شود. امروز که از یک سو قبح مذاکره با شیطان در نظر برخی عباد و بندگان شکسته شده، امیدها به امضای شیطان بسته شده و از سوی دیگر آمر به معروف توبیخ و آمر به منکر تجلیل می‌شود. حریم حرم‌ها مباح و عبور از خط قرمزها عادی جلوه داده می‌شود، خوب است که بنشینیم و خودمان را با این فرازها بسنجیم که آیا ما هم در زمره‌ی این عبادیم؟!

مرور بیانات امام شهید مربوط به سال ۹۱ خالی از لطف نیست. ببینیم این مرد روشنفکر به معنای واقعی ۱۴ سال پیش چه افق نگاهی داشت. به تک تک این اهداف رسیدند و تحقق همین اهداف نهایتا منجر به هزینه‌های سنگینی شد که در این مسیر دادیم از شهادت حاج قاسم تا امام شهید و دیگر فرماندهان مقاومت و مردم مظلوم ایران:

هدف، چند چیز است: یکی این‌که اینها می‌خواهند آن چیزی را که تا امروز وسیله‌ی وحدت ملت ایران بوده است، به وسیله‌ی اختلاف ملت ایران تبدیل کنند. تا به حال آحاد ملت ایران به خاطر این‌که می‌دانستند دولت امریکا دشمن آنهاست، در مقابل دشمنی امریکا، اگر یک وقت اختلافات جزئی هم داشتند، کنار می‌گذاشتند و متّحد می‌شدند. مقابله‌ی با امریکا، یکی از وسایل وحدت این ملت بوده است. اینها می‌خواهند با این جنجالها، همین وسیله‌ی وحدت را، به وسیله‌ی اختلاف تبدیل کنند. این علیه آن، آن علیه این. این بگوید مذاکره، آن بگوید مذاکره چه فایده‌ای دارد؛ آن یکی بگوید چه ضرری دارد؟ یک عدّه از این طرف بحث کنند، یک عدّه از آن طرف بحث کنند! و اینها هم این وحدت عظیم ملی را که ملت ایران در مقابله‌ی با حضور دشمن دارد، به اختلاف ملت ایران تبدیل کنند.

هدف دوم این است که می‌خواهند با تکرار این قضیه - مذاکره و رابطه با امریکا - قضیه‌ای را که در چشم ملت ایران، به دلایلی منطقی، یکی از زشت‌ترین چیزهاست، قبحش را از بین ببرند. تا حدّی که در نماز جمعه می‌شود حرف زد، خواهم گفت که دلایل منطقی آن چیست. می‌خواهند قبح این را از بین ببرند؛ مثل کاری که سرِ قضیه‌ی اسرائیل با اعراب کردند.

یک روز بود که دولتهای عرب، صحبت کردن با اسرائیل، رابطه‌ی با اسرائیل و حتّی آوردن اسم اسرائیل را یکی از کارهای بسیار زشت می‌دانستند. اینها با مطرح کردن و پیش کشیدن این قضیه، آنها را یکی یکی از صفوف ملت عرب خارج کردند و بار را به گردن او انداختند. بتدریج کاری کردند که قبح این قضیه ریخت؛ حتّی دولتهایی که در مرزهای اسرائیل نیستند و هیچ خطر و ضرری هم از اسرائیل نمی‌بینند، در خانه‌ی خودشان نشسته‌اند و صحبت از مذاکره با اسرائیل می‌کنند! واقعاً چه لزومی دارد؟ اما می‌کنند؛ چون قبحش ریخته است.

هدف سوم این است که اصل مذاکره با ایران، برای امریکا به عنوان ابرقدرت، بسیار مهم است…..حال ابرقدرتی با این همه ادّعا، با این همه باد و بروت جهانی و سیاسی، یک جا هست که برایش ارزش و اعتبار و احترامی قائل نمی‌شوند؛ آن یک جا کجاست؟ جمهوری اسلامی ایران. جمهوری اسلامی و ملت ایران، هیبت‌شکن ابرقدرت امریکا در دنیا شدند…..برای امریکا مهم است که ایران اسلامی که از روز اوّل به دلایل روشنی در مقابل امریکا ایستاد و تسلیم امریکا نشد و گفت که با امریکا مذاکره نمی‌کنم، حالا بگوید که بسیار خوب، چَشم، ما هم مذاکره می‌کنیم! می‌گویند بفرما، ابرقدرتی کامل شد! این منطقه‌ای هم که زیر بار نمی‌رفت، زیر بار آمد؛ این‌جا هم عتبه را بوسیدند! بنابراین، صِرف مذاکره برایشان خیلی مهّم است.

۹۱/۸/۷

پی‌نوشت: ناظر به هدف دوم، می‌بینیم که شوربختانه اینبار ویروس دفاع از مذاکره با آمریکا به ذهن بخشی از بدنه‌ی انقلابی هم رسوخ کرده از امام جمعه تا نماینده ولایت فقیه در سپاه، تا فلان مداح و منبری و فلان سردار سپاه و تحلیل‌گر سیاسی انقلابی

هر سال دمدمای اربعین میان خوف و رجا، هول و ولا دست و پا می‌زدم که آخر براتم امضا می‌شود یا نه. همیشه هم بعد از کلی حرص و جوش خوردن به هزار و یک دلیل براتم دقیقه نودی امضاء می‌شد. گاهی هم امضاء نمی‌شد. اما امسال با هر سال فرق می‌کرد. از یک هفته پیش همه چیز روبراه شد و مانعی برای رفتن نبود. ویزا را که سال پیش گرفته بودم. دینار اضافه هم از سال پیش داشتم‌. برادرم هم قرار بود امسال با ماشین شخصی خودش عازم شود و من اولین نفری بودم که قرار رفتن با من گذاشت. 

اما این بار خوف و رجایی دیگر به جانم افتاده بود. سفر اربعین بود و اقتضائات امسال این فرصت بین‌المللی در بلند کردن پرچم خونخواهی امام شهید و ابلاغ پیام تشکر شعب ایرانی به شعب عراقی. اما این صغری کبراها حریف تردیدهایم در رفتن یا ماندن نشد. تردیدم برای نرفتن فقط یک چیز بود، امر امام سید مجتبی در حفظ خیابان. آن هم وقتی خلوتی خیابان را می‌دیدم، خیابانی که باید پشت میدان را گرم می‌کرد.

یک هفته‌ای که گذشت هر روز و شبش با ببرم نبرم‌هایم برای رفتن و ماندن سپری شد. امروز به برادرم می‌گفتم می‌آیم فردا که می‌شد می‌گفتم نمی‌آیم. این نبرد تا همین امروز ادامه داشت. صبح که خبر حمله به مرز شلمچه را شنیدم دوباره دلم قرص شد برای رفتن که ببین چقدر دشمن از اربعین می‌ترسد و برای خلوت شدن این مسیر دارد مرز را می‌کوبد. ظهر بود که برادرم تماس گرفت و گفت :«قراره چیکار کنی؟» دلم را یک دل کردم و گفتم:« هستم» گفت :«یک ساعت دیگه پشیمون نشی؟» گفتم :«نه خیالت راحت»

تلفن را که قطع کرد یک چیز مثل خوره افتاد به جانم. دوباره همان آش و کاسه‌ی تردید در فهم تکلیف. منی که خیلی اهل تفأل به قرآن نیستم راه رهایی از این تردید را در تفأل یافتم. اگر چه می‌گویند در کار خیر حاجت هیچ استخاره نیست، اما من مانده بودم میان دو امر خیر و آنقدر قوه‌ی اجتهاد نداشتم که بتوانم اهم و مهم کنم. 

جواب قرآن آیه‌ی ۶۳ سوره‌ی هود بود:«قَالَ يَا قَوْمِ أَرَأَيْتُمْ إِنْ كُنْتُ عَلَىٰ بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَآتَانِي مِنْهُ رَحْمَةً فَمَنْ يَنْصُرُنِي مِنَ اللَّهِ إِنْ عَصَيْتُهُ ۖ فَمَا تَزِيدُونَنِي غَيْرَ تَخْسِيرٍ

گفت: ای قوم من! مرا خبر دهید اگر من بر دلیلی روشن از سوی پروردگارم متکی باشم و از سوی خود رحمتی به من عطا کرده باشد، چنانچه [در ابلاغ پیامش] از او نافرمانی کنم، چه کسی مرا [از عذابش] نجات می‌دهد؟ پس شما [در صورتی که خواسته‌های بی جایتان را بپذیرم] چیزی جز خسارت بر من نمی‌افزایید.»

آیه از مقام نبوّت، رحمت ويژه‌ى خداوند بر بندگان خاصش و قهر الهی در صورت سهل‌انگاری نسبت به این رسالت صحبت می‌کرد و راه حقی که نباید ترک شود. آیه سراسر انذار بود و ذهنم کلماتش را بر ملت مبعوث، رسالت خیابان و سهل‌انگاری نسبت به این رسالت تطبیق داد. گویی خداوند با این آیه داشت با من حرف می‌زد. اما وسوسه‌ها و تردیدها هنوز داشتند زور می‌زدند. ایتا را باز کردم و ناخودآگاه دستم رفت روی کانال «ره‌بر» کانالی که رسالتش بازخوانی بیانات امام شهید است و چند ماهی است عضوش شدم. مدتی بود به کانال سر نزده بودم. 

اولین پیام «ره‌بر» را که خواندم خشکم زد:«بزرگ‌ترین نکته‌ى کار شما جوانها که بسیجى هستید و عزیز هستید و مورد علاقه‌ى امام بودید و ان‌شاءالله‌ مورد توجّه وجود مقدّس ولىّ‌عصر (ارواحنا فداه) باشید و مشمول دعوات زاکیه‌ى آن بزرگوار باشید، اینجا است: همین حفظ تقوا و آماده بودن براى فداکارى در راه خدا و براى حضور در آنجایى که خداى متعال اراده کرده است. دشمنها انواع و اقسامى دارند؛ دشمن خارجى، دشمن داخلى. گاهى در درون هم دشمن هست؛ دشمن داخلى را هم باید شناخت؛‌ آن چهره‌ى نفاق‌آلوده را. در مقابله‌ با این دشمنان گوناگون، امید به شماها است. شما هستید که باید مثل بنیان مستحکمى در مقابل این دشمنها بِایستید.»

چشمم بر روی عبارت‌هایی که پررنگ کرده‌ام قفل شد. امام شهید داشت توجه من را به سمت داخل و دشمن داخلی می‌کشاند و ایستادن مقابلشان. تیر خلاص به تمام تردیدها زده شد. گوشی را برداشتم و به برادرم زنگ زدم و گفتم:«تصمیم را گرفتم، نمیام.» حالا او صبح می‌رود و من اینجا نشسته‌ام و برای شما می‌نویسم. شمایی که به هزار و یک دلیل سهمتان از سفره‌ی امسال سفر اربعین حسرت نرفتن است. رسالتتان اینجاست وسط خیابان‌های حرم جمهوری اسلامی ایران. خیابان را ترک نکنید.

آقای موسوی مطلق از اصفهان آمده بود و داشت برای جمعیت در تجمع سخنرانی می‌کرد. عادت دارم، وقتی سخنرانی شروع می‌شود، دکمه‌ی ضبط صوت گوشی را فعال می‌کنم تا اگر مطلبی از دستم در رفت و یا سخنران حرفی زد که نیاز دارد در موردش بنویسم یا نقد کنم خاطرم جمع باشد که گوش یدکی دارد استماع و ضبط می‌کند. بخشی از سخنرانی در مورد توجیه آتش‌بس بود، توی دلم گفتم ان‌شاءالله که همین‌طور است. اما جنس بخش دیگری از حرف‌ها از جنس نور بود. سید از ایمان ابوذرسازی گفت که قبل‌تر نداشتیم و شهادت امام خامنه‌ای برایمان آورد. ایمانی از جنس تحول که ملتی را مبعوث کرد و به نوید امام سیدمجتبی به زودی امتی را مبعوث می‌کند. بعدتر از معجزاتی گفت که در آن چهل روز مقاومت به برکت استقامت، میدان‌داری، استغاثه‌ و دعاهای ملت مبعوث رقم خورده است. از حجم بالای بمب‌های عمل‌نکرده‌ای گفت که هر روز با دستان توانمند مردان میدان هنوز در حال خنثی شدن است. بمب‌هایی که عمل نکردنشان فقط معجزه‌ای الهی بوده است. 

از سوخت مایع خطرناک موشکی گفت که کافی است یک قطره‌اش روی بدن بریزد تا مغز استخوان را بسوزاند. همان‌طور که قبل‌تر از جنگ تحمیلی دوم وقتی شلنگ بی‌کیفیتش پاره می‌شود، چهار نفر از دسته‌گل‌های هوافضا هم پودر می‌شوند. طبیعتا یکی از مکان‌هایی که این سوخت به وفور یافت می‌شود، تونل‌های موشکی است. وسط بزن بزن‌های جنگ تحمیلی سوم، وقتی ورودی یکی از تونل‌های موشکی باز می‌شود تا لانچر آماده‌ی پرتاب شود، یک مهمان ناخوانده‌ از طرف دشمن صاف وارد تونل می‌شود و عدل می‌رود وسط دو تا تانکر لبریز از سوخت مایع جا خوش می‌کند اما لطف خفیه‌ی خدای ابابیل، موشک اصحاب پدوفیل را در نطفه خفه می‌کند. خودتان تصور کنید فاجعه‌ی عمل کردن موشک را.

روایت این معجزه که تمام شد، روایت دیگری را سرانداخت از معجزه‌ای دیگر چون چاه زمزم این بار جوشیده از زیر پای مجاهدان خامنه‌ای در دل کوه‌های زادگاه خمینی. جایی‌که دشمن شبانه روز بالغ بر ۵۰۰ تن بمب ریخته که زمینش به ماقبل تاریخ برگشته از بس صاف شده است. حالا در چنین شرایطی مردان موشکی که باید خط را نگه می‌داشتند یک تانکر آب داشتند برای قضای حاجت و بطری‌های آب معدنی برای رفع عطش. وسط موشک انداختن‌های آمریکا، خدا اراده می‌کند تا عدو سبب خیر شود. سربند همین اراده و به وسیله‌ی موشک بدقواره، چشمه‌ای از دل کوه می‌جوشد و آبی به زلالی آب زمزم را گوارای وجود سربازان سیدمجتبی می‌کند تا از آن پس تانکر مملو از آب گورا شود منبع آب خوردنشان و بطری‌های آب معدنی وسیله‌ی قضای حاجتشان و اینگونه آمریکا مشکل آب خوردنشان را حل می‌کند((:

سید می‌گفت تمام این معجزات سربند ایستادگی مردم و تیرهای دعایی بوده که روانه‌ی عالم غیب کرده‌اند و فوج فوج ملائک را فراخوان زمین. حرف‌های آقای موسوی که تمام شد، ضبط صوت را خاموش و نت خط را روشن کردم. دکتر صدر پستی را آپ کرده بود و از افتضاح توافق احتمالی نوشته بود. متن را که خواندم مثل ماست روی زمین ماسیدم. چند دقیقه‌ای حال بلند شدن برای پرچم‌گردانی هم نداشتم. یک دفعه حرف‌های آقای موسوی مثل نوار روی مغزم راه افتاد و اندر آن ظلمت شب آب حیاتم را داد.

به خودم گفتم وقتی به برکت همین پرچم‌گردانی‌ها، خیابان‌گردی‌ها، استغاثه‌ها معادلات و محاسبات دشمن در جنگ برهم خورده، نمی‌شود معادلات در مذاکرات هم بر هم بخورد. محکم‌تر از قبل بلند شدم، پلاکارد را بالاتر گرفتم و با قدرت بیشتر پرچم را تکان دادم. ما ملت مبعوث خدایی داریم که فرموده:« وَ كَانَ حَقّاً عَلَيْنَا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ» خدایی که يارى مومنان را بر خود واجب كرده است. خدایی که خلف وعده نمی‌کند.«ان الله لایخلف المیعاد» به شرطی که یاریش کنیم« ان تنصروا الله ینصرکم»